Baki Bilişim
EN Ücretsiz Denetim

Dijital görünürlük sözlüğü

Arama, performans, teknik altyapı, yapılandırılmış veri ve yapay zekâ başlıklarındaki 47 terim. Her tanım 25–45 kelimedir, tek başına anlamlıdır ve kendi ankoruna sahiptir.

Ücretsiz Dijital Varlık Denetimi Keşif Görüşmesi Planla

Son güncelleme: 29 Temmuz 20265 kategori · 47 terimAlıntı serbest, kaynak göstererek

Bu sözlüğü nasıl kullanmalısınız?

Cevap

Sözlük baştan sona okunmak için değil, bir teklifi veya teknik raporu okurken açık tutulmak için yazıldı. Aradığınız terimi kategori dizininden ya da alfabetik dizinden bulun; her terimin kendi ankor adresi vardır ve bu adresi doğrudan paylaşabilirsiniz. Tanımlar 25–45 kelimedir, bağlamından koparıldığında da anlamını korur.

Kurumsal ekiplerin karşılaştığı sorun terimlerin zorluğu değil, aynı terimin her teklifte farklı anlamda kullanılmasıdır. Bir ajans “SEO” başlığı altında yalnızca içerik yazımını, bir diğeri yalnızca teknik denetimi kastediyorsa kapsam karşılaştırması yapılamaz. Bu sözlük, karşılaştırmayı mümkün kılan ortak dili kurmak için hazırlandı: her terim tek bir anlamda tanımlıdır ve tanım, sayfanın yapılandırılmış verisindeki DefinedTerm işaretlemesiyle birebir aynı cümledir.

Terimlerin çoğu tek başına yeterli değildir; birlikte anlam kazanırlar. Bir terimi okuduktan sonra “ayrıca bakınız” satırındaki ankorları izleyin. Konunun tamamını görmek istiyorsanız her tanımın altındaki rehber veya hizmet bağlantısı, terimin uygulamada nereye oturduğunu anlatan sayfaya gider. Terimlerin hangi kümelerde birlikte okunduğu terim kümeleri bölümünde yazılıdır.

Tanımları kaynak göstererek alıntılayabilirsiniz; koşullar kullanım koşullarında yazılıdır. Yapay zekâ tarayıcılarının bu sayfayı taramasına ve alıntılamasına da açıkça izin veriyoruz; ilgili tarayıcılar robots.txt dosyamızda satır satır Allow olarak tanımlıdır.

Tanımlardaki sayılar nereden geliyor?

Sözlükte geçen her eşik değeri kamuya açık birincil dokümantasyondan alınmıştır. Tahmin, yuvarlama veya ikinci elden aktarılmış sayı kullanılmaz. Aşağıdaki tablo, performans terimlerinde geçen eşiklerin tamamını kaynağıyla birlikte tek yerde toplar.

Sözlükte geçen eşik değerleri · Kaynak: Google web.dev · Erişim: 2026-07-29
Metrik Ne ölçer “İyi” eşiği Kaynak
LCP Görünen alandaki en büyük içerik öğesinin ekrana gelme süresi 2,5 sn web.dev — LCP
INP Etkileşimlere verilen görsel yanıtın gecikmesi 200 ms web.dev — INP
CLS Yükleme sırasında beklenmedik düzen kaymalarının toplamı 0,1 web.dev — CLS
TTFB İsteğin gönderilmesiyle ilk baytın gelmesi arasındaki süre 0,8 sn web.dev — TTFB

2,5 sn

Largest Contentful Paint için yayımlanmış “iyi” eşiği. Bu sayfadaki her sayı gibi kaynağı ve erişim tarihiyle birlikte veriliyor; kaynağı gösterilemeyen bir değer yazılmıyor.

Kaynak: Google web.dev — Largest Contentful Paint (LCP) · Erişim: 2026-07-29

Terimler hangi kategorilerde toplanıyor?

Cevap

Beş kategori var: Arama, Performans, Teknik, Yapılandırılmış Veri ve Yapay Zekâ. Ayrım konuya göre değil, sorumluluğa göre yapıldı: her kategori kurumsal bir projede farklı bir ekibin işidir. Kategori dizinleri aşağıdadır; terimlerin tam tanımları alfabetik listede yer alır.

Beş kategori · Hangi soruya cevap verir, kaç terim içerir, hangi kaynağa bağlanır
Kategori Hangi soruya cevap verir Terim İlgili kaynak
Arama İnsanlar ve motorlar sayfamı nasıl buluyor, nerede gösteriyor? 10 AEO rehberi
Performans Sayfa ne kadar hızlı ve kararlı; bunu kim, hangi veriyle ölçüyor? 13 Core Web Vitals rehberi
Teknik Site altyapısı taranabilir, çok dilli ve erişilebilir mi? 13 Kurumsal web sitesi
Yapılandırılmış Veri Makine şirketimin ne olduğunu nereden öğreniyor? 7 Schema.org rehberi
Yapay Zekâ Dil modelleri sayfama erişiyor mu, cevabında kaynak gösteriyor mu? 4 GEO rehberi

Arama — sayfanız nerede ve nasıl gösteriliyor

Sıralama, cevap kutusu ve üretken özet arasındaki farkı tanımlayan terimler. Bir teklifte “görünürlük” kelimesi geçiyorsa hangi katmandan söz edildiği bu terimlerle netleşir.

Performans — hız, kararlılık ve ölçüm kaynağı

Core Web Vitals metrikleri ile bunların hangi veriyle ölçüldüğünü tanımlayan terimler. Saha verisi ile laboratuvar verisi ayrımı, rapor tartışmalarının büyük bölümünü tek başına çözer.

Teknik — taranabilirlik, çok dillilik, erişilebilirlik

Sitenin altyapısını tanımlayan terimler. Bu katmandaki bir hata, içerik ve tasarım ne kadar iyi olursa olsun diğer bütün çalışmaların sonucunu sınırlar.

Yapılandırılmış Veri — makinenin şirketinizi tanıması

Sayfadaki bilginin makine tarafından tereddütsüz okunmasını sağlayan işaretleme terimleri. Bu katman kurulmadan yapay zekâ motorlarının şirketinizi doğru varlık olarak tanıması tesadüfe kalır.

Yapay Zekâ — erişim izni ve kaynak gösterimi

Dil modellerinin sayfanıza nasıl eriştiğini ve cevaplarında nasıl kaynak gösterdiğini tanımlayan terimler. Bu kategoride verilecek kararlar teknik değil, kurumsal politikadır.

47 terim, alfabetik sırayla

Cevap

Aşağıdaki liste Türk alfabesine göre sıralanmıştır. Her terimin başlığında kategorisi, tanımının altında ilgili diğer terimlerin ankorları ve konuyu uygulamada anlatan sayfanın bağlantısı bulunur. Kısaltmalar açık yazımlarıyla birlikte verilir; sayı içeren tanımlarda kaynak ve erişim tarihi satırı yer alır.

A harfiyle başlayan terimler

AEOArama

AEO (Answer Engine Optimization), bir sayfayı arama motorlarının cevap kutularında ve yapay zekâ asistanlarında doğrudan alıntılanabilir hale getirme çalışmasıdır. SEO sıralamayı hedefler, AEO cevabın kaynağı olmayı hedefler. Başarı ölçüsü tıklama değil, alıntılanma sıklığıdır.

Ayrıca bakınızGEOSEOÇıkarılabilir pasaj

Kaynak sayfaAEO nedir? Cevap motorları bir pasajı neden seçer

AI OverviewsYapay Zekâ

AI Overviews, Google'ın arama sonuç sayfasının üst kısmında üretken yapay zekâyla oluşturduğu ve kaynaklara bağlantı veren özet cevap bloğudur. Kullanıcı sonuç listesine inmeden cevabı görür; görünürlük burada sıralamadan çok özet içinde kaynak gösterilmeye bağlıdır.

Ayrıca bakınızGEOSERPLLM

Kaynak sayfaGEO nedir? Üretken motorlar kaynağı nasıl seçer

Alternatif metinTeknik

Alternatif metin (alt), bir görselin taşıdığı bilgiyi görseli göremeyen kullanıcıya ve makineye aktaran kısa yazıdır. Dekoratif görsellerde boş bırakılır; bilgi taşıyan görsellerde görselin ne anlattığı yazılır, dosya adı veya anahtar kelime listesi tekrarlanmaz.

Ayrıca bakınızWCAGWCAG 2.1 AAOdak göstergesi

Kaynak sayfaKurumsal web sitesi: erişilebilirlik kabul kriterleri

↑ Alfabetik dizine dön

B harfiyle başlayan terimler

Bilgi grafı (knowledge graph)Yapılandırılmış Veri

Bilgi grafı, arama motorunun varlıkları ve aralarındaki ilişkileri sakladığı veri yapısıdır. Şirketiniz bu grafta tanımlı bir düğümse adınız geçtiğinde motor kimden söz edildiğini bilir; tanımlı değilse her sorguda yeniden tahmin etmek zorunda kalır.

Ayrıca bakınızVarlık (entity)sameAsschema.org

Kaynak sayfaSchema.org rehberi: varlık grafı ve @id

↑ Alfabetik dizine dön

C harfiyle başlayan terimler

canonicalTeknik

canonical, aynı veya çok benzer içeriğin birden fazla adreste bulunduğu durumda hangi adresin asıl sürüm olduğunu bildiren bağlantı etiketidir. Doğru kurulmadığında arama motoru sıralama sinyallerini yanlış adreste toplar ve iki sürüm birbiriyle yarışır.

Ayrıca bakınızhreflangDizin (index)x-default

Kaynak sayfaSEO hizmeti: teknik denetim kapsamı

CLSPerformans

CLS (Cumulative Layout Shift), sayfa yüklenirken içeriğin beklenmedik biçimde kaymasının toplam ölçüsüdür. Yayımlanmış “iyi” eşiği 0,1'dir. En sık sebepleri ölçüsü belirtilmemiş görseller, sonradan yüklenen fontlar ve yukarıdan giren duyuru bantlarıdır.

Ayrıca bakınızCore Web VitalsLCPINP

Kaynakweb.dev — Cumulative Layout ShiftErişim: 2026-07-29

Kaynak sayfaCore Web Vitals rehberi: CLS nasıl sıfırlanır

Core Web VitalsPerformans

Core Web Vitals, Google'ın yayımladığı üç ölçülebilir kullanıcı deneyimi metriğinin ortak adıdır: yükleme için LCP, etkileşim yanıtı için INP, görsel kararlılık için CLS. Değerlendirme gerçek ziyaretlerden toplanan saha verisiyle yapılır, laboratuvar ölçümüyle değil.

Ayrıca bakınızLCPINPCLSSaha verisi

Kaynak sayfaCore Web Vitals ve hız optimizasyonu hizmeti

Crawl budget (tarama bütçesi)Teknik

Tarama bütçesi, bir arama motorunun belirli bir sürede sitenizde tarayacağı sayfa sayısının pratik sınırıdır. Büyük kataloglarda, filtre kombinasyonlarında ve yönlendirme zincirlerinde bütçe boşa harcanır; sonucu yeni sayfaların geç keşfedilmesi olur.

Ayrıca bakınızCrawlerDizin (index)robots.txt

Kaynak sayfaSEO hizmeti: taranabilirlik çalışması

Crawler (tarayıcı)Teknik

Crawler, sayfaları otomatik olarak indirip bağlantıları izleyen yazılımdır. Googlebot arama dizini için, GPTBot ve ClaudeBot gibi tarayıcılar dil modelleri için içerik toplar. Erişim izni robots.txt dosyasında tarayıcı adı bazında ayrı ayrı verilir.

Ayrıca bakınızYapay zekâ tarayıcısırobots.txtCrawl budget

Kaynak sayfaGEO rehberi: yapay zekâ tarayıcı politikası

CrUXPerformans

CrUX (Chrome User Experience Report), Chrome kullanıcılarının gerçek ziyaretlerinden toplanan kamuya açık performans veri kümesidir. Search Console'daki Core Web Vitals raporu bu veriye dayanır. 28 günlük kayan pencere kullandığı için düzeltmeler rapora gecikmeli yansır.

Ayrıca bakınızSaha verisiLaboratuvar verisiCore Web Vitals

KaynakChrome for Developers — CrUXErişim: 2026-07-29

Kaynak sayfaCore Web Vitals rehberi: saha ve laboratuvar verisi

↑ Alfabetik dizine dön

Ç harfiyle başlayan terimler

Çıkarılabilir pasajArama

Çıkarılabilir pasaj, bağlamından koparıldığında da anlamını koruyan ve bu yüzden doğrudan alıntılanabilen kısa metin bloğudur. Soruyu başlıkta sorar, cevabı ilk cümlede verir, içinde “yukarıda anlatıldığı gibi” türü geri göndermeler bulunmaz.

Ayrıca bakınızAEOAI OverviewsZengin sonuç

Kaynak sayfaAEO rehberi: alıntılanabilir pasaj nasıl yazılır

Çok lokasyonlu SEOArama

Çok lokasyonlu SEO, aynı markanın birden fazla şube, bayi veya hizmet bölgesi için ayrı ayrı görünür olmasını sağlayan çalışmadır. Her lokasyonun kendi sayfası, kendi NAP bilgisi ve kendi LocalBusiness işaretlemesi olur; tek sayfada liste vermek bunun yerine geçmez.

Ayrıca bakınızNAPYerel paketschema.org

Kaynak sayfaBayi ve şube ağı dijital yönetimi

↑ Alfabetik dizine dön

D harfiyle başlayan terimler

DefinedTermYapılandırılmış Veri

DefinedTerm, schema.org sözlüğünde bir terimin tanımını makineye bildiren tiptir. Terimler DefinedTermSet altında toplanır. Bu sayfadaki her tanım hem görünür metinde hem de DefinedTerm olarak işaretlidir ve iki yerdeki cümle birebir aynıdır.

Ayrıca bakınızschema.orgJSON-LDYapılandırılmış veri

Kaynak sayfaSchema.org rehberi: tip seçimi

Dizin (index)Teknik

Dizin, arama motorunun taradığı sayfaları saklayıp sorgularla eşleştirdiği veri tabanıdır. Bir sayfanın taranmış olması dizine alındığı anlamına gelmez; sayfa düzeyindeki robots meta etiketi, zayıf içerik veya kopya sürümler sayfayı dizin dışında bırakabilir.

Ayrıca bakınızCrawlercanonicalCrawl budget

Kaynak sayfaSEO hizmeti: dizine alınma denetimi

↑ Alfabetik dizine dön

E harfiyle başlayan terimler

E-E-A-TArama

E-E-A-T (Experience, Expertise, Authoritativeness, Trust), Google'ın kalite değerlendirici kılavuzunda geçen içerik güvenilirliği çerçevesidir. Doğrudan hesaplanan bir sıralama puanı değildir; yazar kimliği, kaynak gösterimi ve kurumsal şeffaflık gibi doğrulanabilir sinyallerle karşılık bulur.

Ayrıca bakınızVarlık (entity)sameAsSEO

Kaynak sayfaNeden Baki Bilişim: kanıt mimarisi

↑ Alfabetik dizine dön

F harfiyle başlayan terimler

FIDPerformans

FID (First Input Delay), kullanıcının ilk etkileşimiyle tarayıcının bu etkileşimi işlemeye başlaması arasındaki gecikmeyi ölçen metrikti. Mart 2024'te Core Web Vitals setinden çıkarıldı; yerini, ziyaret boyunca yaşanan tüm etkileşimleri ölçen INP aldı.

Ayrıca bakınızINPCore Web VitalsTBT

Kaynakweb.dev — Interaction to Next PaintErişim: 2026-07-29

Kaynak sayfaCore Web Vitals rehberi: INP ve FID farkı

↑ Alfabetik dizine dön

G harfiyle başlayan terimler

GEOArama

GEO (Generative Engine Optimization), üretken motorların — ChatGPT, Claude, Perplexity, Gemini ve Google AI Overviews — ürettiği cevaplarda marka ve sayfa olarak kaynak gösterilme çalışmasıdır. Belirleyici olan yalnızca içerik kalitesi değil, tarayıcı erişimi ve varlık netliğidir.

Ayrıca bakınızAEOllms.txtYapay zekâ tarayıcısı

Kaynak sayfaGEO hizmeti: üretken motorlarda kaynak olmak

↑ Alfabetik dizine dön

H harfiyle başlayan terimler

Headless CMSTeknik

Headless CMS, içeriği yönetip API üzerinden sunan, ancak sayfanın nasıl görüneceğine karışmayan içerik yönetim sistemidir. Aynı içerik siteye, mobil uygulamaya ve bayi ekranlarına tek kaynaktan beslenir; sunum katmanı ayrı geliştirilir.

Ayrıca bakınızStatik siteKritik render yoluPerformans bütçesi

Kaynak sayfaKurumsal web sitesi: teknoloji kararı

hreflangTeknik

hreflang, bir sayfanın hangi dil ve ülke için hazırlandığını ve diğer dil sürümlerinin nerede olduğunu bildiren etikettir. Karşılıklı olmak zorundadır: Türkçe sayfa İngilizce sürümü, İngilizce sayfa da Türkçe sürümü göstermezse etiket yok sayılır.

Ayrıca bakınızx-defaultcanonicalDizin (index)

Kaynak sayfaİhracatçı sanayi: çok dilli site mimarisi

↑ Alfabetik dizine dön

I harfiyle başlayan terimler

INPPerformans

INP (Interaction to Next Paint), sayfanın kullanıcı etkileşimlerine verdiği görsel yanıtın gecikmesini ölçer; ziyaret boyunca yaşanan etkileşimlerin en kötüye yakın değeri raporlanır. Yayımlanmış “iyi” eşiği 200 milisaniyedir. Mart 2024'te FID'in yerini almıştır.

Ayrıca bakınızFIDTBTCore Web Vitals

Kaynakweb.dev — Interaction to Next PaintErişim: 2026-07-29

Kaynak sayfaCore Web Vitals rehberi: INP nedir

↑ Alfabetik dizine dön

J harfiyle başlayan terimler

JSON-LDYapılandırılmış Veri

JSON-LD, yapılandırılmış veriyi sayfa gövdesinden ayrı bir script bloğunda tanımlayan işaretleme biçimidir. Google'ın önerdiği biçimdir; içerik ile işaretleme ayrı durduğu için tasarım değişiklikleri işaretlemeyi bozmaz, işaretleme de sayfa düzenini etkilemez.

Ayrıca bakınızschema.orgYapılandırılmış veriVarlık (entity)

Kaynak sayfaYapılandırılmış veri ve schema hizmeti

↑ Alfabetik dizine dön

K harfiyle başlayan terimler

Kritik render yoluPerformans

Kritik render yolu, tarayıcının ilk ekranı çizebilmek için indirip işlemek zorunda olduğu kaynakların zinciridir. Zincirdeki her engelleyici stil dosyası ve senkron betik LCP'yi doğrudan geciktirir; kısaltmanın yolu kritik stilleri satır içine almak ve betikleri ertelemektir.

Ayrıca bakınızLCPTTFBPerformans bütçesi

Kaynak sayfaHız optimizasyonu: düzeltme sırası

↑ Alfabetik dizine dön

L harfiyle başlayan terimler

Laboratuvar verisiPerformans

Laboratuvar verisi (lab data), kontrollü bir ortamda sabit cihaz ve ağ ayarlarıyla üretilen performans ölçümüdür; Lighthouse çıktısı bu türdendir. Tekrarlanabilir olduğu için düzeltme çalışmasında kullanılır, ancak gerçek kullanıcı deneyimini temsil etmez.

Ayrıca bakınızSaha verisiLighthouseCrUX

Kaynak sayfaKanıt: bu sitenin ölçülmüş skorları

LCPPerformans

LCP (Largest Contentful Paint), görünen alandaki en büyük içerik öğesinin ekrana gelme süresidir. Yayımlanmış “iyi” eşiği 2,5 saniyedir. Çoğu kurumsal sitede LCP öğesi hero görseli, arka plan görseli veya sayfanın ana başlığıdır.

Ayrıca bakınızCore Web VitalsTTFBKritik render yolu

Kaynakweb.dev — Largest Contentful PaintErişim: 2026-07-29

Kaynak sayfaCore Web Vitals rehberi: LCP neden yavaşlar

LighthousePerformans

Lighthouse, bir sayfayı laboratuvar koşullarında ölçüp performans, erişilebilirlik, Best Practices ve SEO başlıklarında puanlayan açık kaynaklı denetim aracıdır. Chrome geliştirici araçlarında ve PageSpeed Insights içinde çalışır; puan, ölçüm anındaki koşullara bağlıdır.

Ayrıca bakınızLaboratuvar verisiTBTPerformans bütçesi

Kaynak sayfaKanıt: ölçüm aracı ve tarihiyle skorlar

LLMYapay Zekâ

LLM (large language model), çok büyük metin kümeleriyle eğitilmiş ve verilen bağlama göre metin üreten dil modelidir. ChatGPT, Claude ve Gemini gibi asistanların arkasındaki teknolojidir; cevap üretirken web'den getirdiği kaynakları özetler ve bunlara atıf verebilir.

Ayrıca bakınızGEOAI Overviewsllms.txt

Kaynak sayfaGEO rehberi: üretken motorlar nasıl çalışır

llms.txtYapay Zekâ

llms.txt, sitenin kök dizininde yayımlanan ve dil modellerine sitenin yapısını, ana sayfalarını ve kurumsal bilgilerini düz metin olarak özetleyen dosyadır. Resmî bir standart değil, yaygınlaşan bir uzlaşımdır; işe yaraması için kısa ve seçici olması gerekir.

Ayrıca bakınızrobots.txtGEOYapay zekâ tarayıcısı

Canlı örnekBu sitenin llms.txt dosyası

↑ Alfabetik dizine dön

N harfiyle başlayan terimler

NAPArama

NAP (name, address, phone), bir işletmenin adı, adresi ve telefon numarasının oluşturduğu üçlüdür. Yerel görünürlükte belirleyici olan bu üçlünün sitede, işletme profillerinde ve yapılandırılmış veride birebir aynı yazılmasıdır; küçük yazım farkları bile eşleşmeyi zayıflatır.

Ayrıca bakınızYerel paketÇok lokasyonlu SEOschema.org

Kaynak sayfaKocaeli kurumsal web tasarım: yerel görünürlük

↑ Alfabetik dizine dön

O harfiyle başlayan terimler

Odak göstergesiTeknik

Odak göstergesi, klavyeyle gezinen kullanıcının o anda hangi öğede bulunduğunu gösteren görünür çerçevedir. WCAG 2.1 AA düzeyinde zorunludur; tasarım gerekçesiyle kaldırılması siteyi yalnızca fare kullanabilen kişilere açık bırakır.

Ayrıca bakınızWCAGWCAG 2.1 AAAlternatif metin

Kaynak sayfaKurumsal web sitesi: klavye erişimi

↑ Alfabetik dizine dön

P harfiyle başlayan terimler

Performans bütçesiPerformans

Performans bütçesi, bir sayfanın aşmaması gereken ölçülebilir sınırlar kümesidir: toplam betik ağırlığı, stil dosyası boyutu, istek sayısı ve metrik eşikleri. Bütçe sözleşmeye yazıldığında performans bir iyi niyet beyanı olmaktan çıkar, kabul kriteri olur.

Ayrıca bakınızLighthouseKritik render yoluCore Web Vitals

Kaynak sayfaHız optimizasyonu: kabul kriterleri

↑ Alfabetik dizine dön

R harfiyle başlayan terimler

robots.txtTeknik

robots.txt, sitenin kök dizininde bulunan ve hangi tarayıcının hangi yolları taramasına izin verildiğini bildiren düz metin dosyasıdır. Dizine almayı değil taramayı yönetir; bir sayfayı arama sonuçlarından çıkarmak için sayfa düzeyinde robots meta etiketi gerekir.

Ayrıca bakınızCrawlerllms.txtCrawl budget

Canlı örnekBu sitenin robots.txt dosyası

↑ Alfabetik dizine dön

S harfiyle başlayan terimler

Saha verisiPerformans

Saha verisi (field data), gerçek kullanıcıların gerçek cihaz ve ağ koşullarında yaşadığı deneyimden toplanan ölçümdür. Core Web Vitals değerlendirmesi bu veriye dayanır; Chrome kullanıcılarından toplanan kamuya açık kaynağı CrUX veri kümesidir.

Ayrıca bakınızCrUXLaboratuvar verisiCore Web Vitals

Kaynak sayfaCore Web Vitals rehberi: veri kaynakları

sameAsYapılandırılmış Veri

sameAs, yapılandırılmış veride bir varlığın başka platformlardaki resmî adreslerini listeleyen alandır: sosyal medya hesapları, kurumsal kayıtlar, ansiklopedi maddeleri. Motorun “bu şirket şu hesabın sahibiyle aynı varlıktır” sonucuna varmasını sağlar.

Ayrıca bakınızVarlık (entity)Bilgi grafıschema.org

Kaynak sayfaSchema.org rehberi: varlık ilişkilendirme

schema.orgYapılandırılmış Veri

schema.org, arama motorlarının ortaklaşa geliştirdiği yapılandırılmış veri sözlüğüdür; Organization, Service, FAQPage gibi tipleri ve bu tiplerin alanlarını tanımlar. Kurumsal sitelerde işaretleme çoğunlukla JSON-LD biçiminde yazılır.

Ayrıca bakınızJSON-LDDefinedTermZengin sonuç

Kaynak sayfaSchema.org ve JSON-LD rehberi

SEOArama

SEO (Search Engine Optimization), bir sitenin arama sonuç sayfasındaki organik sıralamasını iyileştirme çalışmasıdır; teknik altyapı, içerik ve bağlantı katmanlarını kapsar. Cevap kutuları ve üretken motorlar için tek başına yeterli değildir, AEO ve GEO bunun üzerine kurulur.

Ayrıca bakınızAEOGEOSERP

Kaynak sayfaSEO hizmeti: kapsam ve ölçüm kriterleri

SERPArama

SERP (search engine results page), bir sorguya karşılık arama motorunun döndürdüğü sonuç sayfasıdır. Yalnızca sıralı bağlantılardan oluşmaz; öne çıkan pasaj, yerel paket, zengin sonuçlar, görsel blokları ve üretken özetler aynı sayfayı paylaşır.

Ayrıca bakınızAI OverviewsZengin sonuçYerel paket

Kaynak sayfaSEO hizmeti: sonuç sayfası analizi

Statik siteTeknik

Statik site, sayfaları ziyaret anında sunucuda üretmek yerine önceden HTML dosyası olarak hazırlanmış sitedir. Sunucu tarafında çalışma zamanı olmadığı için hızlıdır ve saldırı yüzeyi küçüktür; içerik güncellemesi yeniden derleme gerektirir.

Ayrıca bakınızHeadless CMSTTFBPerformans bütçesi

Kaynak sayfaKurumsal web sitesi: WordPress mi statik mi

↑ Alfabetik dizine dön

T harfiyle başlayan terimler

TBTPerformans

TBT (Total Blocking Time), sayfa yüklenirken ana iş parçacığının uzun görevler yüzünden bloke kaldığı toplam süredir. Laboratuvar ölçümüdür ve Lighthouse performans puanına girer; sahadaki karşılığı, gerçek etkileşimleri ölçen INP metriğidir.

Ayrıca bakınızINPLighthouseLaboratuvar verisi

Kaynak sayfaCore Web Vitals rehberi: ölçüm araçları

TTFBPerformans

TTFB (Time to First Byte), isteğin gönderilmesiyle sunucudan ilk baytın gelmesi arasındaki süredir. Core Web Vitals metriği değildir; ancak LCP'nin tavanını belirler, çünkü ilk bayt gelmeden ekranda hiçbir şey çizilemez.

Ayrıca bakınızLCPKritik render yoluStatik site

Kaynakweb.dev — Time to First ByteErişim: 2026-07-29

Kaynak sayfaHız optimizasyonu: sunucu yanıt süresi

↑ Alfabetik dizine dön

V harfiyle başlayan terimler

Varlık (entity)Yapılandırılmış Veri

Varlık, arama ve üretken motorların tanıdığı benzersiz nesnedir: şirket, kişi, ürün, yer. Kimliği yapılandırılmış veride @id alanıyla sabitlenir; aynı varlığın farklı sayfalardaki tanımları bu kimlik üzerinden tek bir kayıtta birleşir.

Ayrıca bakınızBilgi grafısameAsJSON-LD

Kaynak sayfaSchema.org rehberi: @id ve varlık grafı

↑ Alfabetik dizine dön

W harfiyle başlayan terimler

WCAGTeknik

WCAG (Web Content Accessibility Guidelines), W3C tarafından yayımlanan web erişilebilirliği ölçütleridir. A, AA ve AAA olmak üzere üç uyum düzeyi tanımlar; kurumsal ve kamuya açık projelerde hedeflenen düzey genellikle AA'dır.

Ayrıca bakınızWCAG 2.1 AAOdak göstergesiAlternatif metin

Kaynak sayfaKurumsal web sitesi: erişilebilirlik raporu

WCAG 2.1 AATeknik

WCAG 2.1 AA, erişilebilirlik ölçütlerinin orta uyum düzeyidir. Uygulamada başlıca şunları gerektirir: normal metinde en az 4,5:1 kontrast oranı, tüm işlevlerin klavyeyle kullanılabilmesi, görünür odak göstergesi ve bilgi taşıyan görsellerde anlamlı alternatif metin.

Ayrıca bakınızWCAGOdak göstergesiAlternatif metin

KaynakW3C — WCAG 2.1, Contrast (Minimum)Erişim: 2026-07-29

Kaynak sayfaDijital varlık denetimi: WCAG 2.1 AA ekseni

↑ Alfabetik dizine dön

X harfiyle başlayan terimler

x-defaultTeknik

x-default, hreflang etiketlerinde hiçbir dil ve ülke eşleşmesi bulunamadığında kullanıcının yönlendirileceği sürümü bildiren değerdir. Çok dilli kurumsal sitelerde genellikle ana pazarın dili veya bir dil seçim sayfası bu değerle işaretlenir.

Ayrıca bakınızhreflangcanonicalÇok lokasyonlu SEO

Kaynak sayfaİhracatçı sanayi: dil ve pazar mimarisi

↑ Alfabetik dizine dön

Y harfiyle başlayan terimler

Yapay zekâ tarayıcısıYapay Zekâ

Yapay zekâ tarayıcısı, içerik toplayan veya cevap üretirken sayfa getiren dil modeli tarayıcılarının ortak adıdır: GPTBot, ChatGPT-User, ClaudeBot, PerplexityBot, Google-Extended, CCBot ve benzerleri. Her biri robots.txt dosyasında ayrı ayrı yönetilir.

Ayrıca bakınızCrawlerrobots.txtGEO

Kaynak sayfaGEO rehberi: izin verme kararının sonuçları

Yapılandırılmış veriYapılandırılmış Veri

Yapılandırılmış veri, sayfadaki bilgiyi arama ve üretken motorların tereddütsüz okuyabileceği standart bir sözlükle işaretleme yöntemidir. İşaretlenen bilginin sayfada görünür olması zorunludur; görünmeyen içeriği işaretlemek politika ihlali sayılır.

Ayrıca bakınızschema.orgJSON-LDZengin sonuç

Kaynak sayfaYapılandırılmış veri ve schema hizmeti

Yerel paketArama

Yerel paket (local pack), arama sonuç sayfasında harita ve birkaç işletme kartıyla gösterilen bloktur. Buraya girmenin ön koşulu doğrulanmış bir işletme profili, sitedekiyle tutarlı NAP bilgisi ve konumla gerçekten ilgili içeriktir.

Ayrıca bakınızNAPÇok lokasyonlu SEOSERP

Kaynak sayfaKocaeli kurumsal web tasarım ajansı

↑ Alfabetik dizine dön

Z harfiyle başlayan terimler

Zengin sonuç (rich result)Arama

Zengin sonuç, bir arama sonucunun yapılandırılmış veriye dayanarak soru-cevap açılımı, kırıntı yolu veya benzeri ek öğelerle gösterilmesidir. İşaretleme zengin sonucu mümkün kılar ancak garanti etmez; gösterim kararı her zaman arama motoruna aittir.

Ayrıca bakınızschema.orgJSON-LDSERP

Kaynak sayfaYapılandırılmış veri hizmeti: doğrulama

↑ Alfabetik dizine dön

Hangi terimler birlikte okunmalı?

Cevap

Terimler tek tek değil, beş küme halinde anlam kazanır: görünürlük katmanları, hız ve kararlılık, makine okunabilirliği, yapay zekâ erişimi, çok dilli ve çok lokasyonlu yapı. Bir kümedeki terimlerden birini tartışıyorsanız diğerleri de o toplantının gündemindedir; kümeler bu yüzden ayrı ayrı listelenmiştir.

Aşağıdaki kümeler ayrı ayrı da çalışılabilir. Ancak pratikte bir kümedeki eksiklik, diğerindeki çalışmanın sonucunu sınırlar: taranamayan bir sayfa alıntılanamaz, varlık olarak tanınmayan bir şirket üretken motorların cevabında kaynak gösterilemez. Sıralamayı ve öncelikleri belirlemek denetimin işidir.

Kümelerin hangisinde eksik olduğunuzu ölçülmüş biçimde görmek isterseniz dijital varlık denetimi beş ekseni de tek raporda değerlendirir. Terimlerin uygulamada hangi hizmete karşılık geldiği hizmet kapsam matrisinde yazılıdır.

Sözlük hakkında sık sorulan sorular

Bu tanımları alıntılayabilir miyim?

Evet. Tanımları kaynak göstererek ve bu sayfaya bağlantı vererek alıntılayabilirsiniz; koşullar kullanım koşulları sayfasında yazılıdır. Her terimin kendi ankor adresi vardır, bu yüzden tek bir tanıma doğrudan bağlantı verebilirsiniz. Yapay zekâ tarayıcılarının bu sayfayı taramasına ve alıntılamasına da açıkça izin veriyoruz.

Tanımlar neden bu kadar kısa?

Tanımlar 25–45 kelime aralığında tutuluyor, çünkü bu uzunluktaki bir pasaj bağlamından koparıldığında da anlamını koruyor. Bir e-postaya, toplantı notuna veya yapay zekâ asistanının cevabına olduğu gibi taşınabiliyor. Daha uzun anlatım gerektiren konular sözlükte değil, bilgi merkezindeki rehberlerde ele alınıyor.

SEO, AEO ve GEO aynı şeyin farklı adları mı?

Hayır. SEO arama sonuç sayfasında sıralanmayı, AEO cevap kutularında ve asistanlarda alıntılanmayı, GEO ise üretken motorların ürettiği cevapta kaynak gösterilmeyi hedefler. Üçü farklı ölçütlerle değerlendirilir ve farklı çalışma gerektirir; ancak üst katman, alttaki katman kurulmadan kalıcı biçimde çalışmaz.

Aradığım terim sözlükte yok, ne yapmalıyım?

bilgi@bakibilisim.com adresine yazın; terimi ekler ve sayfanın güncelleme tarihini değiştiririz. Aynı adres düzeltmeler için de geçerlidir: bir tanımın yanlış veya bir eşiğin değişmiş olduğunu düşünüyorsanız bildirin. Bu sayfa bir ürünün parçası değil, açık bir referanstır; hatası da açıkça düzeltilir.

Sözlük ne sıklıkla güncelleniyor?

Sayfanın başındaki son güncelleme tarihi, yapılandırılmış verideki dateModified alanıyla birebir aynıdır. Atıf verdiğimiz kamuya açık dokümantasyon değiştiğinde veya yeni bir terim eklendiğinde içerik güncellenir ve tarih o gün değişir. İçerikte değişiklik yoksa tarih de değiştirilmez; sayfayı taze göstermek için tarih tazelemiyoruz.

Bu terimlerin sitenizde nasıl karşılık bulduğunu ölçelim.

Sözlükteki başlıkların çoğu ölçülebilir: sayfanız taranıyor mu, cevabı ilk cümlede veriyor mu, yapılandırılmış verisi geçerli mi, Core Web Vitals eşiklerinin neresinde. Ücretsiz dijital varlık denetimi bu beş ekseni 5 iş günü içinde ölçülmüş bir raporla veriyor.

Ücretsiz Dijital Varlık Denetimi Keşif Görüşmesi Planla

Denetim ücretsizdir ve karşılığında bir çalışma zorunluluğu doğurmaz. Kurumsal ölçekte, çok lokasyonlu veya çok dilli yapılarla çalışıyoruz; tek seferlik küçük işler kapsamımız dışında, bu durumda daha küçük ölçekli stüdyolara yönlendiriyoruz.